
Άνοιξε ο δρόμος για την πληρωμή του φόρου κληρονομιάς κατά τη μεταβίβαση κληρονομιαίου ακινήτου, επιλύοντας ένα σημαντικό πρόβλημα που έως σήμερα δημιουργούσε εμπόδια στην αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων. Μέχρι πρότινος, όσοι αδυνατούσαν να καταβάλουν τον οφειλόμενο φόρο δεν μπορούσαν να εκποιήσουν το ακίνητο, με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις να οδηγούνται σε αποποίηση της κληρονομιάς.
Με το πλαίσιο που εισάγει ο νόμος 5293/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, παρέχεται η δυνατότητα ο φόρος να εξοφλείται απευθείας από το τίμημα της μεταβίβασης. Η ρύθμιση αυτή συμβάλλει καθοριστικά στον περιορισμό των αποποιήσεων κληρονομιών, καθώς διευκολύνει σημαντικά τη μεταβίβαση ακινήτων που αποκτήθηκαν λόγω θανάτου, δωρεάς ή γονικής παροχής. Πολλοί κληρονόμοι οδηγούνταν σε αποποίηση όχι επειδή δεν επιθυμούσαν την περιουσία, αλλά επειδή αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην καταβολή των σχετικών φόρων.
Με τη νέα διάταξη δίνεται η δυνατότητα να πραγματοποιηθεί η μεταβίβαση ακόμη και χωρίς το προβλεπόμενο πιστοποιητικό, υπό την προϋπόθεση ότι η σχετική φορολογική δήλωση υποβάλλεται ταυτόχρονα και ο συμβολαιογράφος παρακρατεί από το τίμημα το ποσό του φόρου και το αποδίδει στη Φορολογική Διοίκηση. Με τον τρόπο αυτό, ο φόρος εξοφλείται απευθείας από το τίμημα της πώλησης και ο κληρονόμος δεν χρειάζεται να διαθέτει ίδια κεφάλαια.
Με τη ρύθμιση που βρίσκεται σε ισχύ, δίνεται η δυνατότητα σε όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να καταβάλουν τον φόρο κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής να τον εξοφλούν κατά τη μεταβίβαση του ακινήτου τους. Μέχρι την ψήφιση του νόμου, για να μεταβιβάσει κάποιος ένα ακίνητο έπρεπε να έχει ήδη καταβάλει τον φόρο κληρονομιάς. Όσοι δεν διέθεταν την απαιτούμενη ρευστότητα δεν μπορούσαν να εκποιήσουν το ακίνητό τους. Πλέον, ο φόρος μπορεί να καλύπτεται από το τίμημα της μεταβίβασης, καθώς το συμβόλαιο μπορεί να συντάσσεται χωρίς το πιστοποιητικό πληρωμής του φόρου, ενώ ταυτόχρονα ο συμβολαιογράφος παρακρατεί το σχετικό ποσό και το αποδίδει στη Φορολογική Διοίκηση, υποβάλλοντας τη φορολογική δήλωση μαζί με την υπογραφή του συμβολαίου.
Τι προβλέπει η νέα διάταξη
Σύμφωνα με στελέχη του Υπουργείου Οικονομικών,η ρύθμιση αντιμετωπίζει ένα συχνό πρακτικό πρόβλημα που παρουσιαζόταν κατά τη μεταβίβαση ακινήτων τα οποία είχαν αποκτηθεί λόγω θανάτου, δωρεάς ή γονικής παροχής, όταν δεν είχε υποβληθεί η απαιτούμενη δήλωση ούτε είχε καταβληθεί ο αντίστοιχος φόρος.
Κατά το ισχύον μέχρι σήμερα καθεστώς, για τη σύνταξη και μεταγραφή συμβολαιογραφικής πράξης μεταβίβασης κυριότητας ή σύστασης εμπράγματου δικαιώματος επί ακινήτου που αποκτήθηκε αιτία θανάτου, δωρεάς ή γονικής παροχής απαιτείται πιστοποιητικό της Φορολογικής Διοίκησης, από το οποίο προκύπτει ότι έχει υποβληθεί η δήλωση του σχετικού φόρου. Το πιστοποιητικό αυτό αποτελεί βασική εγγύηση ότι έχουν τηρηθεί οι φορολογικές υποχρεώσεις πριν από την ολοκλήρωση της μεταβίβασης.
Όπως αναφέρεται,με τη νέα ρύθμιση του άρθρου 17 του ν. 5293/2026 καθιερώνεται η δυνατότητα ολοκλήρωσης της μεταβίβασης ακόμη και χωρίς το ανωτέρω πιστοποιητικό, υπό την προϋπόθεση ότι η δήλωση φόρου κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής υποβάλλεται ταυτόχρονα με τη δήλωση φόρου μεταβίβασης ακινήτου ή σύστασης εμπραγμάτων δικαιωμάτων.
Σημείο –κλειδί είναι ότι η πληρωμή του φόρου πραγματοποιείται κατά τον χρόνο της μεταβίβασης του ακινήτου, μέσω παρακράτησης του οφειλόμενου ποσού από το συμφωνηθέν τίμημα. Ο συμβολαιογράφος υποχρεούται να παρακρατήσει από το τίμημα το ποσό που αντιστοιχεί στον φόρο κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής και να το αποδώσει στη Φορολογική Διοίκηση.
Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η είσπραξη του φόρου από το Δημόσιο, ενώ παράλληλα αποφεύγονται καθυστερήσεις λόγω γραφειοκρατίας.